Petrol, silah, para, İran, Amerika...

Nedret Ersanel - Yeni Şafak

Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed bin Salman, Beyaz Saray'ı ziyaret etmek için dünden daha talihsiz bir gün seçemezdi... ('Obama to meet Saudi deputy crown prince on Friday', 16/06, CNBC.)

Başkan Obama'nın Veliaht Prens'le görüşme yapacağının duyurulmasıyla aynı gün, Amerika'nın meşhur uçak şirketi Boeing'in İran'a 25 milyar dolar değerinde tam 100 uçak satışı yaptığının resmi ilanı bekleniyordu... ('Iran says reaches deal to acquire Boeing planes', 14/06, Reuters.)

Bu birkaç cümlenin içerdiği ironiyi fark edenler için, Ortadoğu'nun ne hale ge(tiri)ldiğinin daha mide kaldırıcı örneği zor bulunur.

İran, daha önce de benzer meblağ ile Airbus'la (Avrupa) anlaşmıştı. İki anlaşma da yeni değil. Ne zaman İran nükleer anlaşması hayata geçti, bu iki devasa alış-veriş de imzalandı.

Kısaca, insanlığın geleceğini hepimizden iyi düşünen nükleer karşıtı Batı ve İran'ın uyumlu hale getirilmesinde güçlü bir teşvik sayılabilir!..

Kaldı ki devamı var. Bu tür satışlar uçağı teslim ettiğinizde bitmiyor. “Satış” sürüyor. Şirketlerin İranlı pilot ve teknisyenleri eğitmesi, satış sonrası hizmetler sunması bu pazarın doğasında var. Yani anlaşmalar ABD ekonomisinde yeni iş olanakları yaratacak.

NE TRUMP NE DE CLİNTON İRAN OYUNUNU BOZABİLİR!

Bir de işin politik yönü var. Barack Obama Beyaz Sarayı'nın İran'la ilişkileri kimseyi umursamadan yükseltmeye devam ettiği açık.

Çünkü bu O'nun dış politikada-peşin Nobel'i saymazsanız-tek mirası. Bu yüzden-ve kabul etmek gerekir zekice bir hamleyle-Amerika'da “müesses nizam”la sağlam bağları bulunan bir başka nüfuz grubunu, uçak ve bağlantılı savunma sanayini arkalamış oluyor.

Anlamı şu; ne denli yüksek perdeden konuşurlarsa konuşsunlar, ABD'nin müstakbel başkanlarından ne Donald Trump ne de Hillary Clinton bu türden büyük para ve istihdam vaat eden anlaşmaları yırtıp atabilirler. Yani?.. İran nükleer anlaşmasına da ellerini süremezler!'Airbus'ın yanına 'Avrupa' yazmamız da boşuna değil. Böylece Avrupa da-kimi ülkelerin yaptığı diğer bağıtlarla beraber-İran anlaşmasının paydaş muhafızları oluyorlar.

İSRAİL VE S. ARABİSTAN LOBİSİ FATURAYI KİME KESECEK?..

Mâlûm, ABD'deki en güçlü politik etki gruplarının başında Yahudi ve S.Arabistan lobileri geliyor. Bu anlaşmalar yüzünden kızgınlıklarının arttığı söylenebilir...

Başkan ve ekibi, bu anlaşmaların ABD-İran arasında son dönemde düşen motivasyonu da takviye edeceğine inanıyorlar. “Tahran'ın Batı'ya entegrasyonu bu kadar mı” sorusunun iç politikada fazla duyulduğu, İran'ın daha da ileri giderek, sızlanmalarını resmi ağızlara döktüğü biliniyor. ('Zarif: West will not stop enmity toward Iran', 12/06, PressTV.) Şimdi bu açığın da yamanacağı varsayılabilir.

Öte yandan, Riyad ve İsrail lobilerinin hele Amerika başkanlık seçimlerinde yuvarlanırken bunun bedelini ödetmeye çalışıp-çalışmayacakları da düşünülmeli. Her iki kesim müstakbel başkana yatırım yapmayı tercih ediyor ama Washington'un Riyad'dan daha çekindiği söylenebilir...

Bir önceki yazıdan yadigâr şu satırlar anımsanacaktır; “Benim favorim 11 Eylül saldırılarını inceleyen Amerikan resmi raporunun gizli ve yasaklı bölümünde, olaylarda Suudi parmağı olduğu iddiasının, bizzat CIA Başkanı Brennan tarafından yalanlanması; '28 sayfalık çok gizli dosya ABD Kongresi'ne sunulacak ve bu sayfalar Riyad'ın 11 Eylül saldırılarıyla ne hükümet ne devlet ne de herhangi bir kademede memur veya resmi yetkili düzeyinde ilişkisi olmadığını ortaya çıkaracak”...

AMERİKA, İRAN PETROLÜNÜ NASIL ALACAK?

Geçtiğimiz pazartesi günü 'Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü', ham petrol üretiminin, günlük 100 bin düşüşle aylık 32 milyon 360 bin varile gerilediğini açıkladı. ('OPEC'in petrol üretimi Mayıs'ta düştü', 13/06, Milliyet.)

İki gün sonra da İran İslam Cumhuriyeti Petrol Bakanı Bijen Zengene, İran'ın günlük petrol üretiminin 4 milyon varile yaklaştığını açıkladı. ('İran petrol üretimi 3 milyon 800 bin varile çıktı', 15/06, İRNA.)

Birşeylerin geliştiğini bu işaretlerden hissedebilirsiniz...

Tahran için petrol kozunun doğru oynanması çok önemli ve İran, enerji sektörüne yabancı yatırım çekmeye yönelik yeni bir petrol anlaşması modelini hayata sokuyor. İlginçtir, ABD Maliye Bakanlığı da Amerikan firmalarının İran ile iş anlaşmaları yapabilmeleri için yeni bir çözüm paketi ilan etti. ('Publication of Iran-related Frequently Asked Questions', 08/06, ABD Hazine Bakanlığı resmi sitesi.)

İki hazırlığın “uyumlu ve uyumsuz” noktalarının incelenmesi, hemABD'nin petrol emme tekniğinin anlaşılması hem de İran'ı kavrama ve oyuna bir yerinden katılma noktasında Enerji Bakanı Berat Albayrak ve ekibine fikir/katkı verebilir.

Başkanlıkta son günlerini yaşayan Barack Obama, sadece İran mirasının çar-çur edilmemesi için anlaşmayı iyice pekiştirmeye mi çalışıyor yoksa Tahran'ın tüm bölgesel kriz noktalarındaki politikalarında değişiklik mi umuyor?

Muhtemelen ikisi birden.

İran ise bekleyecek. Oval Ofis'in yeni sahibini görecek ve anlamaya çalışacak. Tehlike gördüğünde anlaşma metni ile kibriti birbirine yaklaştıracak... ('Iranian Leader Warns to Reciprocate US Discard of Nuclear Deal', 14/06, FNA.)