İslam devleti

Ali Abdürrâzık, Taha Hüseyin gibi İslâm'da devlet ya da islâmî bir devletten söz edilemeyeceğini, dinin iman, ahlak ve ibadetten ibaret olduğunu, dini  devletten ayırmak gerektiğini iddia edenler var. 

Bize göre dini devletten ayırmayı; açıklamak, analiz etmek, sonra da senteze varabilmek için yapabiliriz. Fakat din ve devleti birbirinden ayırarak, 'birinin diğeriyle alakası yoktur, bunlar -biri diğerine karışmayan- iki ayrı alandır' diyerek bir ayırma yoluna gidemeyiz.

Zannedersem temel yanılgı buradan kaynaklanıyor. Ya insanlar ne düşündüklerini istedikleri gibi ifade edemiyorlar ya da söylenenler bazen yanlış anlaşılıyor. 

İnsanı ruh ve madde olmak üzere ikiye ayırabiliriz. İnsanların umumiyetle ruh diye ifade ettikleri her birimize ait nefis (en-nefs) vardır. 'Ruh-i menfûh' dediğimiz, Allah'ın nefh ettiği (üfürdüğü) ruh ise ayrıca bir unsurdur. İnsanın özü nefis ve ruh-ı menfûh'dur. İnsanı tahlil ederken hangi unsurlardan müteşekkil olduğuna baktığımızda ruh ve beden diye ayırabiliriz. Sonra da 'asıl insanı insan yapan ruhtur, nefstir. İrade, Allah-kul ilişkisi, ölümden sonraki hayat, oradaki saadet ya da şekavet, tamamen ruh ve nefsle ilgilidir' diyebiliriz. Bu sözlerin tamamı doğrudur, ama bu sözleri, 'Bedenin hiçbir önemi yoktur, olsa da olur, olmasa da olur, ruh ile beden arasında hiçbir ilişki yoktur' manasında söylersek yanılmış oluruz. İşte din ile siyaset ve devlet de ruh ile bedene benziyor. Dinin özünü göz önünde bulundurursak, esasını idrak edersek; ne için gelmiştir, hedefi nedir, diye bakarsak, dinin gerçek hedefinin 'her bir insan ferdinin serbestçe, kendi iradesiyle Allah'ı tanıması ve O'na kulluk etmesi olduğunu' anlarız. Asıl hedef, Allah ile kul arasındaki ilişkidir. Bu rabıtanın, insanın -yine bedeni de dahil- nefsinde hasıl edeceği kemaldir. 

Ama biz madde âlemindeyiz, dünyadayız. Dünya, madde ile mananın, ruh ile bedenin beraber bulunduğu, bütünlük teşkil ettiği yerdir. Öyleyse bizim şimdi Allah'a kulluk edebilmemiz için bedeni terketmemiz, bedensiz bir nefs halinde dünyada var olmamız mümkün değildir.